འདི་ག་ཚགས་པར་ཁང་དུ་གནས་ཚུལ་འབྱོར་གསལ། ཟླ9པའི་ཚེས23ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོ། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པའི་གྲོས་རིམ་ཁག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ནས་རྒྱལ་ཁའི་ངང་གྲོལ་བ་རེད།

ཀྲང་ལི་ཡིས་མཇུག་འགྲིལ་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་ཞུས་པ་མ་ཟད་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་ཡོད།

ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་ཀྲང་ལི་དང་། ལའོ་ཆིན་འུའུ། ལིས་ཡུའེ་ཧུང་། ཐེན་ཧའོ། ལིས་ཧྲུའུ་གོ ཧོང་གོ་ཅན། ཝང་ཧྲི་ཡུས། ཅཱ་ཤིན་ཡུས། ཤའེ་ཝུན་ཀོང་། ཝེ་ཝན་ནན། ཅིན་རིན་ཧུའེ། ཁྲེན་ཀང་། ཝུའུ་ཅན། འཕྲིན་ལས་དར་རྒྱས། པད་མ་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ཀྲུའུ་ཞི་སྡིངས་ཆའི་མདུན་གྲལ་དུ་བཞུགས་ཡོད།

ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཀྲུའུ་ཞི་ཚོགས་པའི་ཁོངས་མི་གཞན་དག་དང་དམིགས་བསལ་གདན་ཞུས་མི་སྣ་ཀྲུའུ་ཞི་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་བཞུགས་ཡོད།

ཚོགས་ཆེན་ལ་ཕེབས་དགོས་པའི་འཐུས་མི343ཡོད་པ་དང་དངོས་སུ་ཕེབས་པའི་མི་གྲངས328ཡོད་པ་དེ་ཁྲིམས་གཏན་འཁེལ་བའི་མི་གྲངས་དང་མཐུན་ཡོད།

ཚོགས་ཆེན་ཐོག《ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སྐབས་གཉིས་པའི་སྙན་སྒྲོན་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པའི་གྲོས་ཆོད》དང་། 《ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སྐབས་གཉིས་པའི་ལས་དོན་སྙན་སྒྲོན་སྐོར་གྱི་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པའི་གྲོས་ཆོད》ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་རེད།

ཚོགས་འདུ་ཡིས་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཆབ་མདོ་གྲོང་ཁྱེར་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཐུགས་ཁུར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། འཐུས་མི་ཡོངས་དང་ཚོགས་ཞུགས་བློ་མཐུན་གྱིས་ཐུན་མོང་གི་འབད་འཐབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་ལས་འགན་ཁག་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་རེད། ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པའི་རླབས་ཆེན་དར་ཆ་མཐོན་པོ་སྒྲེང་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཆ་ཚང་བ་དང་། གནད་ལ་འཁེལ་བ། ཕྱོགས་ཡོངས་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཚུན་གྱི་ལས་དོན་ལ་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས། ཆབ་མདོའི་མིག་མདུན་དུ་ལྷགས་པའི་གོ་སྐབས་དང་འགྲན་རྩོད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་གཏིང་ཟབ།“དོན་ཆེན་བཞིར”དམ་པོར་དམིགས་པ་དང་།“འཛུགས་གཏོད་བཞིར”ཤུགས་རྒྱག་པ།“གཏོད་དགོས་པ་གསུམ”གྱི་སྤྱིའི་ངེས་གནས་གཞི་རྩ་འཛིན་པ་བཅས་ཁ་གསལ་བཟོས་པ། “མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་པ་བཞིར”སྐུལ་འདེད་བཏང་བ།“ལྔ་ལྡན་ཆབ་མདོའི”འབད་འཐབ་དམིགས་ཚད་དང་ལག་ལེན་གྱི་ཐབས་ལམ་གཏོད་པ། སྐབས་གསར་པའི་གྲོང་ཨུད་དང་གྲོང་ཁྱེར་སྒྲིག་ཨུད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་བདམས་ཐོན་བྱུང་ཏེ། སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་དང་། གསར་འབྱེད་ཡར་བརྩོན། མཐུན་སྒྲིལ་འབད་འཐབ། དཀའ་སྤྱད་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་བསམ་པའི་ཉམས་འགྱུར་གང་ལེགས་མངོན་ཡོད་པས། དེ་ནི་དར་ཆ་གསལ་སྟོན་དང་། སྲོག་ཤིང་སྲུང་སྐྱོང་། སྔ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིན། སྔ་འཛིན་ཕྱི་གཏོད། དམངས་གཙོ་དར་སྤེལ། སྤྱོད་གཙང་གཞུང་དྲང་བཅས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་རེད་ཅེས་བསྟན།

ཚོགས་ཆེན་གྱིས་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་བར་གསུམ་གྱིས་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཛུབ་ཁྲིད་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་དང་། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་མཛུབ་སྟོན་གལ་ཆེན་དང་དུས་རབས་གསར་པའི་ཏང་གི་བོད་སྐྱོང་མཛད་ཇུས་ཆ་ཚང་བ་དང་། གནད་ལ་འཁེལ་བ། ཕྱོགས་ཡོངས་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། བསམ་བློ་དང་བྱ་སྤྱོད་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་བཏོན་པའི་ལས་དོན་བཀོད་སྒྲིག་ཐོག་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བ་དང་། བློ་གྲོས་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དམིགས་ཚད་འོས་འགན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བ། ཡང་དག་པའི་སྲིད་དོན་ལས་རྗེས་ཀྱི་ལྟ་བ་འཛུགས་པ་དང་ལག་ལེན་བརྟན་དུ་གཏོང་བ། བློ་སེམས་གཅིག་མཐུན་དང་དངོས་འཛིན་དངོས་སྒྲུབ་བཅས་བྱས་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ཆབ་མདོའི་ལེའུ་གསར་པ་ཧུར་ཐག་རྩོམ་དགོས།སྤྱི་དོན་དུ་ཏང་འཛུགས་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་ཏང་འཛུགས་དགོངས་པར་སློབ་སྦྱོང་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་ནུས་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་ནུས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་བསྟར་བྱེད་ནུས་བཅས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དད་སེམས་བརྟན་པོ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློ་དཀར་རྣལ་མ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ཐེག་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བྱ་གཞག་ཁག་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཁ་ཕྱོགས་གནང་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་གོམ་སྟབས་བརྟན་པོས་མདུན་དུ་སྐྱོད་པར་སྐུལ་སྤེལ་གཏོང་དགོས། དམངས་ཆེད་བདེ་སྐྱིད་སྐྲུན་པར་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ལས་ཞུགས་དང་། སློབ་གསོ། སྨན་བཅོས། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་། སྡོད་ཁང་སོགས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཕྲལ་མཁོ་དང་། དཀའ་ངལ། སེམས་ཁྲལ། རེ་སྒུག་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་དམ་པོར་དམིགས་ཏེ། དོན་བཟང་ལེགས་པོར་སྒྲུབ་པ་དང་དོན་དངོས་བཟང་བོར་སྒྲུབ་པ། དཀའ་གནད་ཐག་གཅོད་པ་དང་། ཏན་ཏན་ཏིག་ཏིག་གི་དམངས་འཚོའི་ཕན་འབྲས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོག་མའི་བསམ་འདུན་དང་འགན་འཁྲི་ལག་ལེན་བསྟར་བ་དང་སྲིད་སྐྱོང་གི་རྨང་གཞི་ཇེ་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ཐབས་ཇུས་འགོད་པར་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། སྔར་ལས་ལེགས་པའི་སྒོ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་དང་བདེ་འཇགས་ལ་སྤྱི་འདོམས་བྱས་ཏེ་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་པ་དང་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱིས་དམངས་གཙོའི་གཅིག་སྡུད་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང་། “གལ་ཆེན་གསུམ་དང་འབོར་ཆེན་གཅིག”གི་འཐབ་ཇུས་ལམ་ལུགས་ཚད་ལྡན་གྱིས་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ། བྱ་ཐབས་དངོས་ལ་བརྟེན་ནས་དཀའ་ངལ་སེལ་བ་དང་རྨང་གཞི་བརྟན་དུ་གཏོང་དགོས། དངོས་འཛིན་དངོས་སྒྲུབ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། སྤྱོད་ཚུལ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་དང་དོན་འཁྱོལ་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་ལས་དོན་བཀོད་སྒྲིག་རེ་རེ་བཞིན་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་ཞིང་ཕན་འབྲས་ཐོན་པར་བྱས་ནས་ཆབ་མདོའི་བྱ་གཞག་ཁག་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསར་པ་ཧུར་ཐག་གཏོད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད།

ཚོགས་འདུ་ཡིས་ད་རེས་ཀྱི་ཏང་གི་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་དགོངས་དོན་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་། དྲིལ་བསྒྲགས། ལག་བསྟར། དོན་འཁྱོལ་བཅས་ཡག་པོ་བྱ་རྒྱུ་ནི་མིག་སྔར་དང་སླད་ཕྱིན་དུས་སྐབས་ཤིག་རིང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་ཁག་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱིས་སྒྲིག་འཛུགས་ཞིབ་ཚགས་དང་བཀོད་སྒྲིག་ཞིབ་ཕྲ་བྱས་ཏེ། གོ་བདེ་ཤེས་སླ་དང་ལྟ་འདོད་ཉན་སྤྲོའི་ཐོག་ནས་མགྱོགས་མྱུར་གྱིས་སློབ་སྦྱོང་དང་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱེད་པའི་ཚ་རླབས་ཤིག་འཕྱུར་བ་བཅས་བྱས་ནས། སློབ་སྦྱོང་གི་ཕན་འབྲས་དེ་དོན་འཁྱོལ་དམ་འཛིན་བྱེད་པའི་དངོས་ཡོད་བྱ་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད།

ཚོགས་འདུ་ཡིས་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་གོང་འོག་བར་གསུམ་གྱིས་བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གི་མཐའ་འཁོར་དུ་དེ་བས་མཐུན་སྒྲིལ་དམ་ཟབ་བྱེད་པ་དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་འགྱུར་མེད་སྟོབས་ལྡན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་འོག “བྱས་རྗེས་ཐོབ་པར་ངས་མི་རྩོད་པའི”བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་དང“བྱས་རྗེས་འཇོག་པར་ང་ཡིས་འབད་པའི”ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགན་འཁྲིར་བརྟེན་ནས“གཏོད་དགོས་པ་གསུམ”གྱི་སྤྱིའི་ངེས་གནས་གཞི་རྩ་འཛིན་པ་དང་། ངར་སེམས་ཆེར་སྐྱེད་དང་། དོན་འཁྱོལ་དངོས་སྒྲུབ་བཅས་བྱས་ཏེ། “མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་པ་བཞིར”སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་དང“ལྔ་ལྡན་ཆབ་མདོ”གཏོད་ཆེད་འབད་འབུངས་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བཏང་ཡོད།

ཚོགས་ཆེན་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་པའི《རྒྱལ་གླུའི》ཁྲོད་མཇུག་གྲོལ་བ་རེད།